درب کابینت را از عرض یونیت حساب کنید، نه از عرض درب قبلی
نحوه محاسبه اندازه درب کابینت در کارگاه به یک فرمول برمی‌گردد: عرض یونیت را بر تعداد لنگه تقسیم کنید و از هر لنگه ۳ میلی‌متر کم کنید. یونیت ۶۰ سانتی یک درب ۵۹۷ میلی‌متری می‌خواهد و یونیت ۸۰ سانتی دو لنگه‌ی ۳۹۷ میلی‌متری. همین. مشکل از جایی شروع می‌شود که هر کس عدد را از جای دیگری برمی‌دارد: یکی از عرض درب قدیمی اندازه می‌گیرد، یکی از هر دو لبه ۲ میلی‌متر کم می‌کند و یادش می‌رود وسط دو لنگه هم درز لازم است، یکی ارتفاع را از روی صفحه‌ی کابینت حساب می‌کند. نتیجه یا درزهای نامساوی است یا دربی که به درب یونیت کناری می‌خورد. این مطلب قاعده‌ی کارگاه آکس را قدم‌به‌قدم باز می‌کند، برای هر عرض رایج جدول می‌دهد، درب کشو را جدا حساب می‌کند و در آخر می‌گوید هر درب چند لولا می‌خواهد.
نحوه محاسبه اندازه درب کابینت: عرض یونیت ÷ تعداد لنگه − ۳ میلی‌متر
این قاعده را شاهمیرزایی، کابینت‌ساز آکس، در بازبینی اپلیکیشن آکس‌گو به همین شکل نوشت: «از عرض هر درب ۳ میل کم می‌شود». پشت این جمله یک تقسیم ساده‌ی درز (بادخور) است که باید بدانید تا در حالت‌های غیرعادی هم درست حساب کنید:
- لبه‌ی بیرونی: درب روکار کامل از هر لبه‌ی بیرونی بدنه ۱٫۵ میلی‌متر عقب می‌نشیند.
- بین دو لنگه: دو لنگه‌ی کنار هم ۳ میلی‌متر از هم فاصله دارند.
حالا یونیت ۸۰ سانتی با دو لنگه را جمع بزنید: ۱٫۵ + ۳۹۷ + ۳ + ۳۹۷ + ۱٫۵ = ۸۰۰. هر لنگه دقیقاً ۳ میلی‌متر از نصف عرض کوچک‌تر است. نکته‌ی ظریف‌تر این است که وقتی دو یونیت کنار هم نصب می‌شوند، ۱٫۵ میلی‌مترِ لبه‌ی این یونیت و ۱٫۵ میلی‌مترِ لبه‌ی یونیت بعدی کنار هم می‌نشینند و درز بین دو یونیت هم ۳ میلی‌متر می‌شود؛ یعنی درز کل نما از ابتدا تا انتها یکنواخت است، بی‌آنکه کسی سرِ نصب درب را بتراشد. اگر از هر لبه ۲ میلی‌متر کم کنید و وسط را فراموش کنید، درز بین یونیت‌ها ۴ و درز وسط یونیت صفر می‌شود؛ همان نمایی که بعد با رگلاژ لولا جبران‌پذیر نیست.
عرضی که در فرمول می‌گذارید عرض بیرونی بدنه‌ی ساخته‌شده است. اگر بدنه از قبل مونتاژ شده، متر را روی خودِ بدنه بگذارید، نه روی نقشه؛ اختلاف چند میلی‌متری بدنه مستقیم به درب منتقل می‌شود.
تعداد لنگه از کجا معلوم می‌شود
قاعده‌ی دوم همان بازبینی: «درب تا ۶۰ سانتی‌متر ۱ عدد». هیچ لنگه‌ای پهن‌تر از ۶۰۰ میلی‌متر بریده نمی‌شود. پس یونیت تا ۶۰ سانت یک لنگه دارد، از ۶۰ تا ۱۲۰ سانت دو لنگه، و از ۱۲۰ سانت بیشتر سه لنگه، تا جایی که هر لنگه زیر ۶۰۰ بماند. درب پهن‌تر هم وزن بیشتری روی لولا می‌اندازد و هم در باز شدن جای بیشتری جلوی کابینت می‌گیرد. در آکس‌گو تعداد لنگه به‌طور پیش‌فرض روی «خودکار، بر اساس عرض» است و همین قاعده را اجرا می‌کند؛ اگر مشتری برای یونیت ۶۰ سانتی دو لنگه بخواهد، کافی است تعداد را دستی انتخاب کنید و فرمول همان می‌ماند: ۶۰۰ ÷ ۲ − ۳ = ۲۹۷.
جدول اندازه برش درب برای عرض‌های رایج یونیت
جدول زیر برای درب روکار کامل است. ستون ارتفاع برای یونیت با بدنه‌ی ۷۲۰ میلی‌متر نوشته شده و با قاعده‌ی پیش‌فرض آکس‌گو حساب شده که از بالا و پایین درب هر کدام ۲ میلی‌متر کم می‌کند (۷۲۰ − ۲ − ۲ = ۷۱۶). این دو عدد بازبینی کارگاهی نشده‌اند و در تنظیمات آکس‌گو قابل تغییرند؛ اگر کارگاه شما از بالا و پایین عدد دیگری برمی‌دارد، فقط ستون آخر عوض می‌شود.
| عرض یونیت (میلی‌متر) | تعداد لنگه | عرض هر لنگه (میلی‌متر) | ارتفاع درب روی بدنه‌ی ۷۲۰ (میلی‌متر) |
|---|---|---|---|
| ۴۰۰ | ۱ | ۳۹۷ | ۷۱۶ |
| ۴۵۰ | ۱ | ۴۴۷ | ۷۱۶ |
| ۵۰۰ | ۱ | ۴۹۷ | ۷۱۶ |
| ۶۰۰ | ۱ | ۵۹۷ | ۷۱۶ |
| ۷۰۰ | ۲ | ۳۴۷ | ۷۱۶ |
| ۸۰۰ | ۲ | ۳۹۷ | ۷۱۶ |
| ۹۰۰ | ۲ | ۴۴۷ | ۷۱۶ |
| ۱۰۰۰ | ۲ | ۴۹۷ | ۷۱۶ |
| ۱۲۰۰ | ۲ | ۵۹۷ | ۷۱۶ |
| ۱۵۰۰ | ۳ | ۴۹۷ | ۷۱۶ |
| ۱۸۰۰ | ۳ | ۵۹۷ | ۷۱۶ |
دو ردیف جدول را با هم مقایسه کنید: یونیت ۶۰۰ و یونیت ۱۲۰۰ هر دو لنگه‌ی ۵۹۷ دارند. این یعنی درب‌های یک آشپزخانه با عرض‌های مختلف یونیت، اغلب به چند سایز تکراری می‌رسند و لیست برش کوتاه‌تر می‌شود؛ دلیل خوبی است که عرض یونیت‌ها را از اول با همین حساب انتخاب کنید.
ارتفاع درب از بدنه حساب می‌شود، نه از ارتفاع صفحه
اشتباه رایج در یونیت زمینی این است که ارتفاع درب را از ارتفاع کلی کابینت برمی‌دارند. کابینت زمینی را معمولاً «حدود ۹۰ سانت» می‌گویند، که در کارگاه آکس دقیقاً ۸۹۸ میلی‌متر است: بدنه‌ی ۷۲۰، پاخور ۱۴۰ و صفحه‌ی ۳۸. از این سه عدد فقط بدنه درب دارد؛ پاخور و صفحه در محاسبه‌ی درب هیچ سهمی ندارند. پس مبنای ارتفاع درب زمینی همیشه ارتفاع بدنه است. برای کلیات ابعاد و ترتیب ساخت، راهنمای طراحی و ساخت کابینت را ببینید؛ اینجا فقط بریدن درب مطرح است.
درب کشو: عرض کامل منهای ۳، ارتفاع تقسیم بر ردیف‌ها
جبهه‌ی کشو یک لنگه‌ی تمام‌عرض است، پس عرضش همان فرمول با یک لنگه است: عرض یونیت − ۳. یونیت ۶۰ سانتی جبهه‌ی ۵۹۷ و یونیت ۸۰ سانتی جبهه‌ی ۷۹۷ میلی‌متری می‌خواهد. ارتفاع جبهه‌ها کمی حساب بیشتری دارد، چون بین هر دو جبهه‌ی روی هم هم درز هست. در آکس‌گو به‌طور پیش‌فرض همان ۲ میلی‌متر از بالا و پایین کل ستون و ۳ میلی‌متر بین هر دو جبهه کم می‌شود و باقی بین کشوها تقسیم می‌شود:
جمع ارتفاع جبهه‌ها = ارتفاع بدنه − ۲ − ۲ − (تعداد کشو − ۱) × ۳
برای یونیت ۷۲۰ با سه کشو، این عدد ۷۱۰ میلی‌متر است. اگر سه کشو هم‌ارتفاع باشند، هر جبهه حدود ۲۳۶٫۷ میلی‌متر می‌شود. آکس‌گو برای یونیت تمام‌کشو به‌طور پیش‌فرض چیدمان پلکانی می‌گذارد: کشوی کم‌ارتفاع بالا برای قاشق و چنگال و دو کشوی عمیق پایین برای قابلمه. نسبت‌ها پیش‌فرض برنامه‌اند و کارگاه می‌تواند عوضشان کند:
| یونیت زمینی ۷۲۰ با سه کشو | عرض جبهه (یونیت ۶۰۰) | ارتفاع جبهه، هم‌ارتفاع | ارتفاع جبهه، پلکانی (پیش‌فرض آکس‌گو) |
|---|---|---|---|
| کشوی بالا | ۵۹۷ | ۲۳۶٫۷ | ۱۵۶٫۲ |
| کشوی وسط | ۵۹۷ | ۲۳۶٫۷ | ۲۷۶٫۹ |
| کشوی پایین | ۵۹۷ | ۲۳۶٫۷ | ۲۷۶٫۹ |
عدد اعشاری را روی برگه‌ی برش گرد نکنید تا جمع ستون حفظ شود؛ اگر اره‌ی شما دهم میلی‌متر نمی‌برد، اختلاف را در یکی از جبهه‌های پایین جذب کنید، نه در کشوی بالا که با خط صفحه دیده می‌شود. اندازه‌ی بدنه‌ی کشو و طول ریل حساب جدایی دارد که به جبهه ربطی ندارد.
یونیت دیواری (هوایی) و قدی
برای یونیت دیواری همان جدول بالا صادق است، با این تفاوت که ارتفاع درب از ارتفاع بدنه‌ی دیواری شما درمی‌آید. یونیت دیواری ۷۲۰ همان درب ۷۱۶ را دارد.
در یونیت قدی دو حالت هست. اگر یک درب تمام‌قد بخواهید، درب قدی ۲۱۰۰ با یک لنگه در ۶۰ سانت، ۵۹۷ × ۲۰۹۶ بریده می‌شود؛ دربی به این بلندی هم سنگین است و هم در طول زمان احتمال تاب برداشتنش بیشتر است. حالت متداول‌تر دو درب روی هم است. آکس‌گو در این حالت بین دو درب هم ۳ میلی‌متر فاصله می‌گذارد، پس برای یونیت قدی ۶۰۰ × ۲۱۰۰ هر درب ۵۹۷ × ۱۰۴۶٫۵ می‌شود: (۲۱۰۰ − ۲ − ۲ − ۳) ÷ ۲.
حالت‌هایی که فرمول را جابه‌جا می‌کنند
فرمول بالا برای درب روکار کامل است که درب روی لبه‌ی بدنه می‌نشیند. چهار حالت دیگر مبنای محاسبه را عوض می‌کنند و هر کدام بحث خودشان را دارند؛ اینجا فقط می‌گوییم کجا از جدول فاصله بگیرید.
- درب توکار: درب داخل قاب بدنه می‌نشیند، پس مبنای محاسبه عرض داخلی بازشو است، نه عرض بیرونی یونیت، و لقی دور درب را باید با آزمایش روی کار خودتان تعیین کنید. تفاوت روکار و توکار به لولا هم می‌رسد: درب توکار لولای مخصوص خودش را می‌خواهد، مثل لولا گازور ۴پیچ کلیپسی کلاس C توکار (کد ۰۱۲۱۴۳).
- دستگیره مخفی: در یونیت زمینی ارتفاع درب کوتاه‌تر می‌شود؛ قاعده‌ی کارگاه آکس برای بدنه‌ی ۷۲۰، درب ۶۸۰ است. جزئیات این حالت موضوع مطلب جداگانه‌ای است.
- ثابتی: وقتی کنار درب‌ها نوار ثابت می‌گذارید، ابتدا عرض ثابتی را از عرض یونیت کنار بگذارید و درب‌ها را روی عرض باقی‌مانده حساب کنید؛ خود ثابتی هم همان ۳ میلی‌متر را می‌خورد.
- درب کشویی کمد: لنگه‌ها روی هم می‌روند و همپوشانی دارند، پس این فرمول اصلاً به کارشان نمی‌آید. ریل درب کشویی را هم آکس عرضه نمی‌کند.
هر درب چند لولا می‌خواهد
اندازه‌ی درب که معلوم شد، لیست لولا هم از همان درمی‌آید. آکس‌گو تعداد لولا را اول از ارتفاع درب برمی‌دارد و برای درب سنگین، مثلاً درب شیشه‌ای، به آن اضافه می‌کند. جدول ارتفاع پیش‌فرض برنامه این است:
| ارتفاع درب (میلی‌متر) | تعداد لولا (پیش‌فرض آکس‌گو) | نمونه از همین مطلب |
|---|---|---|
| تا ۹۰۰ | ۲ | درب ۷۱۶ یونیت زمینی و دیواری |
| ۹۰۱ تا ۱۶۰۰ | ۳ | هر درب ۱۰۴۶٫۵ یونیت قدی دو دربه |
| ۱۶۰۱ تا ۲۰۰۰ | ۴ | — |
| ۲۰۰۱ تا ۲۴۰۰ | ۵ | درب تمام‌قد ۲۰۹۶ |
این جدول وزن درب را نمی‌بیند. درب شیشه‌ای یا درب ضخیم با همان ارتفاع سنگین‌تر است و لولای بیشتری لازم دارد؛ برای آن ابزار محاسبه وزن درب کابینت را با ابعاد و جنس درب پر کنید تا تعداد لولا را برای همان درب بدهد. وزن درب مبنای انتخاب لولاست، نه فقط ارتفاعش. برای درب روکار، لولا کابینت را از خانواده‌ی روکار انتخاب کنید، مثل لولا گازور ۴پیچ کلیپسی موشکی کلاس B آرام‌بند (کد ۰۱۴۲۱۲)؛ مقایسه‌ی انواع در راهنمای انتخاب لولای کابینت آمده است.
پیش از برش، این پنج مورد را چک کنید
- عرض را از بدنه‌ی ساخته‌شده بگیرید و نوع درب (روکار یا توکار) را معلوم کنید.
- تعداد لنگه را طوری بگذارید که هیچ لنگه‌ای از ۶۰۰ میلی‌متر پهن‌تر نشود.
- عرض هر لنگه = عرض یونیت ÷ تعداد لنگه − ۳؛ جبهه‌ی کشو = عرض یونیت − ۳.
- ارتفاع را از بدنه بگیرید، نه از ارتفاع صفحه، و درز بالا و پایین کارگاه خودتان را یکسان روی همه‌ی یونیت‌ها اعمال کنید.
- تعداد لولا را از ارتفاع درب بخوانید و برای درب سنگین وزن را هم حساب کنید.
درزی که با این حساب بریده شده، سرِ نصب فقط با رگلاژ جزئی صاف می‌شود؛ روش آن در راهنمای تنظیم لولای کابینت آمده و بازبینی یکنواختی درزها در چک‌لیست تحویل کابینت. اگر نمی‌خواهید این اعداد را برای ده‌ها یونیت دستی حساب کنید، آکس‌گو عرض و ارتفاع هر یونیت را می‌گیرد، تعداد لنگه را خودکار تعیین می‌کند، اندازه‌ی برش همه‌ی درب‌ها و جبهه‌ها را در لیست برش می‌نویسد و لولاهای لازم را با کد کالای آکس در لیست یراق می‌گذارد.
