تعداد لولا از ارتفاع و وزن درب درمی‌آید، نه از عادت
نرم‌افزاری که خودش درب را ساخته است می‌داند آن درب چند کیلو وزن دارد، و تعداد لولا و نیروی جک باید از همان وزن بیرون بیاید. زنجیره کوتاه است و پنج حلقه دارد: ابعاد یونیت اندازه‌ی لنگه را می‌دهد؛ اندازه‌ی لنگه در کنار ضخامت و چگالی ورق وزن را می‌دهد؛ وزن در کنار ارتفاع تعداد لولا را می‌دهد؛ همان وزن با گشتاور نیروی جک را می‌دهد؛ و در آخر هر ردیف به یک کد کالای واقعی وصل می‌شود. این مطلب هر پنج حلقه را با عدد طی می‌کند، طوری که بتوانید روی کاغذ کارگاه هم همان جواب را دربیاورید و بعد ببینید برنامه چه چیزی را برایتان خودکار کرده است.
برنامه‌های رایج این بازار در حلقه‌ی سوم می‌ایستند. «تعداد یراق» را از روی عادت می‌شمارند: هر درب دو لولا، هر یونیت زمینی چهار پایه، هر کشو یک جفت ریل. برای درب ملامینه‌ی معمولی این عادت اتفاقاً درست جواب می‌دهد و همین است که زنده نگهش داشته. برای درب شیشه‌ای با همان ابعاد غلط است، و اختلافش یک لولا روی هر لنگه است — یعنی همان دربی که شش ماه بعد افتادگی درب می‌گیرد و سرویس برمی‌گردد. یک نرم‌افزار محاسبه کابینت که وزن درب را نداند، نمی‌تواند این تفاوت را ببیند.
حلقه‌ی اول: اندازه‌ی لنگه، چون وزن از اندازه می‌آید
قاعده‌ی کارگاه آکس برای عرض هر لنگه یک خط است: عرض یونیت را بر تعداد لنگه تقسیم کنید و از آن ۳ میلی‌متر کم کنید. هیچ لنگه‌ای هم پهن‌تر از ۶۰۰ میلی‌متر بریده نمی‌شود. یونیت ۸۰ سانتی دو لنگه‌ی ۳۹۷ میلی‌متری می‌دهد، یونیت ۶۰ سانتی یک لنگه‌ی ۵۹۷ میلی‌متری، و یونیت ۹۰ سانتی دو لنگه‌ی ۴۴۷ میلی‌متری.
ارتفاع درب از ارتفاع بدنه می‌آید، منهای دو بادخور بالا و پایین. پیش‌فرض آکس‌گو برای هر کدام ۲ میلی‌متر است و در تنظیمات کارگاه قابل تغییر؛ روی بدنه‌ی ۷۲۰ این یعنی درب ۷۱۶. ضخامت درب هم پیش‌فرض ۱۸ میلی‌متر است و باز در تنظیمات عوض می‌شود. همین سه عدد — عرض لنگه، ارتفاع درب و ضخامت — تنها چیزی است که برای حلقه‌ی بعد لازم دارید.
حلقه‌ی دوم: وزن درب از مساحت، ضخامت و چگالی
وزن یک قطعه‌ی تخت حساب‌کردنی است و هیچ ابهامی ندارد: طول ضربدر عرض ضربدر ضخامت — هر سه بر حسب متر — ضربدر چگالی ورق. تنها چیزی که کارگاه باید درباره‌اش تصمیم بگیرد چگالی است، و آکس‌گو برای هر جنس یک عدد پیش‌فرض دارد که در بخش «ورق» تنظیمات، زیر «چگالی ورق کارگاه شما»، قابل تغییر است. اگر ورق را از یک تولیدی مشخص می‌خرید و عدد واقعی‌اش را دارید، همان را بگذارید؛ موتور از عدد شما استفاده می‌کند، نه از پیش‌فرض.
| جنس | چگالی پیش‌فرض آکس‌گو (کیلوگرم بر متر مکعب) |
|---|---|
| ام‌دی‌اف ملامینه | ۷۵۰ |
| ام‌دی‌اف های‌گلاس | ۷۸۰ |
| نئوپان ملامینه | ۶۶۰ |
| شیشه | ۲۵۰۰ |
این چهار عدد پیش‌فرض کد آکس‌گو هستند و قاعده‌ی صنعت نیستند؛ در تنظیمات عوض می‌شوند و باید هم عوض شوند اگر ورق شما فرق دارد. ردیف شیشه ردیف شاخص جدول است: چگالی‌اش بیش از سه برابر ملامینه است، و هر جدول تعداد لولایی که روی کارتن لولا چاپ می‌شود برای درب ملامینه نوشته شده. حالا با همان فرمول، وزن یک لنگه را برای چهار حالت واقعی حساب می‌کنیم.
| یونیت | جنس درب | عرض لنگه | ارتفاع درب | ضخامت | چگالی | وزن هر لنگه (کیلوگرم) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| زمینی ۶۰۰ × ۷۲۰، یک لنگه | ملامینه | ۵۹۷ | ۷۱۶ | ۱۸ | ۷۵۰ | ۵٫۷۷ |
| زمینی ۸۰۰ × ۷۲۰، دو لنگه | های‌گلاس | ۳۹۷ | ۷۱۶ | ۱۸ | ۷۸۰ | ۳٫۹۹ |
| قدی ۶۰۰ × ۲۱۰۰، درب بالا و پایین | ملامینه | ۵۹۷ | ۱۰۴۶٫۵ | ۱۸ | ۷۵۰ | ۸٫۴۳ |
| دیواری ۹۰۰ × ۷۲۰، دو لنگه | شیشه | ۴۴۷ | ۷۱۶ | ۱۸ | ۲۵۰۰ | ۱۴٫۴۰ |
دو ردیف اول را کنار هم بگذارید: درب یونیت ۶۰ سانتی از درب یونیت ۸۰ سانتی سنگین‌تر است، چون یونیت ۸۰ دو لنگه دارد و هر لنگه‌اش کوچک‌تر است. این تنها دلیلی است که لازم دارید تا بفهمید چرا شمردن «هر درب دو لولا» هیچ‌وقت کل ماجرا نیست. ردیف آخر هم یک نکته‌ی عملی دارد: آکس‌گو وزن را در ضخامت دربی ضرب می‌کند که در تنظیمات یا در متریال پروژه نوشته‌اید. اگر شیشه را با ضخامت دیگری سفارش می‌دهید، همان را در متریال همان پروژه بگذارید تا وزن و به دنبالش تعداد لولا درست دربیاید.
اگر فقط همین یک عدد را می‌خواهید و پروژه‌ای در کار نیست، محاسبه وزن درب کابینت روی سایت همین حساب را جدا انجام می‌دهد.
حلقه‌ی سوم: از وزن به تعداد لولا
قاعده‌ی اول همان جدول ارتفاع است؛ چیزی که روی کارتن لولا هم می‌بینید. جدول زیر پیش‌فرض آکس‌گو است، در صفحه‌ی تنظیمات نیست و در کد ثابت است:
| ارتفاع درب تا (میلی‌متر) | تعداد لولای هر لنگه |
|---|---|
| ۹۰۰ | ۲ |
| ۱۶۰۰ | ۳ |
| ۲۰۰۰ | ۴ |
| ۲۴۰۰ | ۵ |
| بیش از ۲۴۰۰ | ۶ |
قاعده‌ی دوم چیزی است که این جدول از آن حرفی نمی‌زند: وزن. آکس‌گو وزن هر لنگه را هم جداگانه می‌سنجد و اگر جدول ارتفاع برای آن وزن کم بیاورد، لولا اضافه می‌کند. بزرگ‌ترِ دو جواب برنده است، و هیچ دربی کمتر از دو لولا نمی‌گیرد. نتیجه‌ی این دو قاعده را روی همان چهار درب ببینید:
| درب | وزن هر لنگه (کیلوگرم) | جدول ارتفاع چه می‌گوید | کدام قاعده حاکم شد | لولای هر لنگه | لولای کل یونیت |
|---|---|---|---|---|---|
| زمینی ۶۰۰، ملامینه | ۵٫۷۷ | ۲ | جدول ارتفاع | ۲ | ۲ |
| زمینی ۸۰۰، های‌گلاس | ۳٫۹۹ | ۲ | جدول ارتفاع | ۲ | ۴ |
| قدی ۶۰۰، درب ۱۰۴۶٫۵ | ۸٫۴۳ | ۳ | جدول ارتفاع | ۳ | ۶ |
| دیواری ۹۰۰، شیشه | ۱۴٫۴۰ | ۲ | وزن درب | ۳ | ۶ |
ردیف آخر همان جایی است که عادت شکست می‌خورد. یونیت دیواری ۹۰ سانتی با درب ملامینه چهار لولا می‌خواهد و همان یونیت با درب شیشه‌ای شش لولا؛ ابعاد یکی است، جدول ارتفاع یکی است، و فقط جنس درب عوض شده. اگر برنامه‌ای وزن را حساب نکند، این دو حالت را مثل هم می‌شمارد و شما دو لولا کم سفارش می‌دهید. قاعده‌ی سومی هم هست که جنس درب ندارد و خوب است در ذهن بماند: آکس‌گو برای هر لنگه‌ی پهن‌تر از ۶۰۰ میلی‌متر هشدار افتادگی درب می‌دهد، چون آن‌جا مشکل از تعداد لولا حل نمی‌شود و از عرض لنگه حل می‌شود.
تعداد که مشخص شد، نوع لولا سؤال بعدی است — زاویه‌ی بازشو، روکار یا توکار، آرام‌بند یا ساده. آن را در انواع لولا کابینت باز کرده‌ایم و خودِ کالاها در دسته‌ی لولاهای گازور هستند.
حلقه‌ی چهارم: نیروی جک از گشتاور، نه از جدول کارتن
درب بالارو یک صفحه است که از لبه‌ی بالا لولا شده. وقتی باز نگه داشته می‌شود، وزنش در وسط ارتفاعش اثر می‌کند، پس گشتاوری که جک باید با آن مقابله کند وزن ضربدر نصف ارتفاع درب است. جک هم این گشتاور را در فاصله‌ای که نصب شده خنثی می‌کند. فرمولی که آکس‌گو به کار می‌برد همین است و در متن برنامه هم باز نوشته شده:
نیروی کل (نیوتن) = وزن درب (کیلوگرم) × ۹٫۸۱ × نصف ارتفاع درب (متر) ÷ بازوی جک (متر)
بازوی جک عدد آزادی نیست. پیش‌فرض آکس‌گو آن را یک‌چهارم ارتفاع درب می‌گیرد و بین ۸۰ و ۱۵۰ میلی‌متر محدود می‌کند: پایین‌تر از ۸۰ جک اهرم ندارد و بالاتر از ۱۵۰ بدنه‌ی کابینت تمام می‌شود. این محدوده در صفحه‌ی تنظیمات نیست و در کد ثابت است. مدل آکس‌گو همین است و برنامه آن را پنهان نمی‌کند؛ کارگاهی که پایه‌ی جک را جای دیگری می‌بندد می‌تواند با این مدل مخالف باشد و عدد خودش را بگذارد — اما دست‌کم می‌داند با چه چیزی مخالف است.
یک نتیجه‌ی ساده از همین فرمول بیرون می‌آید که در کارگاه به درد می‌خورد: تا وقتی ارتفاع درب بین ۳۲۰ و ۶۰۰ میلی‌متر بماند، بازو دقیقاً یک‌چهارم ارتفاع است و ارتفاع از صورت و مخرج حذف می‌شود. آن وقت نیروی لازم می‌شود دو برابر وزن ضربدر ۹٫۸۱ — یعنی تقریباً بیست برابر وزن درب بر حسب کیلوگرم. درب چهار کیلویی حدود ۸۰ نیوتن می‌خواهد. بیرون از این بازه فرمول دیگر ساده نیست: بالای ۶۰۰ میلی‌متر بازو روی ۱۵۰ می‌ایستد و نیرو تندتر از وزن بالا می‌رود، و زیر ۳۲۰ میلی‌متر بازو روی ۸۰ می‌ایستد و باز همین اتفاق می‌افتد.
| یونیت بالارو | جنس درب | عرض درب | ارتفاع درب | وزن (کیلوگرم) | نیروی لازم (نیوتن) | سفارش از موجودی آکس |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۶۰۰ × ۴۰۰ | ملامینه | ۵۹۷ | ۳۹۶ | ۳٫۱۹ | ۶۳ | یک جک ۸۰ نیوتن |
| ۸۰۰ × ۴۰۰ | ملامینه | ۷۹۷ | ۳۹۶ | ۴٫۲۶ | ۸۴ | یک جک ۱۰۰ نیوتن |
| ۹۰۰ × ۵۰۰ | های‌گلاس | ۸۹۷ | ۴۹۶ | ۶٫۲۵ | ۱۲۳ | یک جک ۱۵۰ نیوتن |
| ۱۰۰۰ × ۶۰۰ | ملامینه | ۹۹۷ | ۵۹۶ | ۸٫۰۲ | ۱۵۷ | دو جک ۸۰ نیوتن |
| ۶۰۰ × ۳۵۰ | شیشه | ۵۹۷ | ۳۴۶ | ۹٫۳۰ | ۱۸۲ | دو جک ۱۰۰ نیوتن |
گرد کردن همیشه به بالاست، و دلیلش کارگاهی است: دربی که می‌افتد یک شکایت است و دربی که کمی سفت باز می‌شود یک رگلاژ. ردیف چهارم جدول از همه گویاتر است — ۱۵۷ نیوتن از بزرگ‌ترین جک تکی می‌گذرد، پس برنامه به دو جک می‌رود و نصف بار به هر کدام می‌رسد، و آن نصف را جک ۸۰ نیوتن می‌پوشاند. ردیف آخر هم نشان می‌دهد که یک درب کوچکِ شیشه‌ای می‌تواند از یک درب بزرگِ ملامینه سنگین‌تر و پرتوقع‌تر باشد.
برای انتخاب خودِ مدل جک — بازشوی بالارو، دوتکه، یا مکانیکی — انواع جک کابینت و راهنمای خرید جک گازی کابینت همین را باز کرده‌اند، و دسته‌ی جک هیدرولیک کالاهای موجود را دارد. اگر فقط نیرو را می‌خواهید، انتخاب جک گازی روی سایت همین محاسبه را بدون ساختن پروژه انجام می‌دهد.
حلقه‌ی پنجم: از نیوتن به کد کالا
این‌جا جایی است که یک برنامه از یک ماشین‌حساب جدا می‌شود. آکس‌گو وقتی کاتالوگ آکس روی دستگاه باشد، مشخصات هر ردیف یراق را در برابر کالاهای آکس امتیاز می‌دهد و نزدیک‌ترین‌ها را مرتب برمی‌گرداند، با نشان «دقیقاً همین» یا «نزدیک‌ترین». امتیازدهی است، نه فیلتر کردن؛ یعنی اگر دقیقاً همان قلم در کاتالوگ نباشد، به‌جای فهرست خالی نزدیک‌ترین گزینه را با صراحت نشان می‌دهد و تصمیم با شماست.
نیروی جک هم روی همان فهرستی گرد می‌شود که آکس واقعاً می‌فروشد: ۸۰، ۱۰۰، ۱۲۰ و ۱۵۰ نیوتن. یعنی برنامه نمی‌تواند نیرویی پیشنهاد بدهد که در قفسه نیست — و همین چیزی است که یک محاسبه‌ی درست را به یک سفارش قابل‌ثبت تبدیل می‌کند. دو نکته را هم صریح بگوییم: این فهرست، فهرست نیروهایی است که فروخته می‌شوند، نه موجودی لحظه‌ای انبار؛ و آکس‌گو قیمت یراق را نشان نمی‌دهد و ردیف‌های یراق در پیش‌فاکتور با برچسب «قیمت وارد نشده» می‌آیند.
جاهایی که این زنجیره کوتاه می‌آید
- درب پایین‌رو: محاسبه‌گر جک روی سایت فقط درب بالارو را حساب می‌کند. برای درب برعکس، عدد این صفحه را مستقیم به کار نبرید.
- بازوی واقعی نصب: اگر پایه‌ی جک را جایی غیر از آنچه مدل فرض کرده می‌بندید، بازو فرق می‌کند و نیرو هم با آن. فرمول را داشته باشید تا خودتان دوباره حساب کنید.
- دو جک، نصف بار هر کدام: و اگر دو تا از بزرگ‌ترین جک هم کم بیاورد، آن درب دیگر کار جک نیست و مکانیزم بالابر می‌خواهد.
- سقف جدول لولا: بالای ۲۴۰۰ میلی‌متر جدول روی ۶ می‌ایستد و بالاتر نمی‌رود.
- چگالی، حرف آخر را شما می‌زنید: هر چهار عدد جدول چگالی پیش‌فرض‌اند. ورقی که از یک تولیدی دیگر می‌آید می‌تواند چند درصد سنگین‌تر یا سبک‌تر باشد و در مرز جدول همین چند درصد یک لولا کم و زیاد می‌کند.
همین را روی پروژه‌ی خودتان امتحان کنید
پنج حلقه‌ی بالا را می‌شود با ماشین‌حساب جیبی هم طی کرد و برای یک یونیت هم باید طی کرد، چون تا یک بار خودتان حسابش نکنید به هیچ برنامه‌ای اعتماد نمی‌کنید. برای یک آشپزخانه‌ی ده‌یونیتی اما همین زنجیره ده بار تکرار می‌شود و هر بار سه عدد ورودی عوض می‌شود. نرم‌افزار محاسبه کابینت آکس‌گو ابعاد یونیت را می‌گیرد، درب را می‌سازد، وزنش را درمی‌آورد و لیست یراق را با همین قاعده‌ها بیرون می‌دهد — رایگان، بدون ثبت‌نام و در کارگاه بدون آنتن. هفت محاسبه‌گر تکی هم در ابزارهای فنی آکس هست، برای وقتی که فقط یک عدد می‌خواهید.
و اگر می‌خواهید ببینید چرا همین منطق «از قطعه به عدد واقعی» در برش هم جواب متفاوتی می‌دهد، نقشه‌ی برش واقعی و تعداد ورق همان بحث را روی ورق باز می‌کند.
